SİYASİ AHLAK: İDEALLERDEN İKBAL HESAPLARINA SAVRULAN SİYASET*
SİYASİ AHLAK: İDEALLERDEN İKBAL HESAPLARINA SAVRULAN SİYASET*
Mustafa Murat Karahan
mmuratkarahan38@gmail.com -
SİYASİ AHLAK: İDEALLERDEN İKBAL HESAPLARINA SAVRULAN SİYASET*
Siyaset, özü itibarıyla toplumsal fayda üretme sanatıdır. Milletin iradesini yönetime taşıyan, ortak idealleri kurumsallaştıran bir mekanizmadır. Ancak son yıllarda Türkiye siyasetinde sıkça tanık olduğumuz bir olgu bu özü zedelemektedir: Siyasetçilerin kısa sürelerde, net bir ideolojik gerekçe sunmadan parti değiştirmesi. Bu durum, seçmen nezdinde artık bir “transfer” haberi olmaktan çıkmış, *ilkesizlik, ideolojik yozlaşma ve ahlaki çöküş* olarak kodlanmaktadır.
Parti değiştiren siyasetçiler hakkındaki genel toplumsal yargı nettir: Bu eylem, halkın çıkarlarını değil, bireysel siyasi hesapları önceleyen bir dejenerasyondur. Siyasetin toplumsal bir idealden ziyade *bireysel çıkar, makam sağlama veya iktidar alanına yakınlaşma aracı* olarak görülmesi, demokrasinin en büyük düşmanı olan “siyasi yabancılaşmayı” derinleştirmektedir. Vatandaş, sandığa giderken “davasına” değil, “hesabına” oy verdiğini düşündüğü bir tabloyla karşı karşıyadır.
Ahlaki Çöküşün Arka Planındaki Dinamikler
Siyaset ve ahlak ilişkisini inceleyen literatür, bu dejenerasyonun evrensel olduğunu ancak tetikleyici faktörlerin ülkeden ülkeye değiştiğini gösterir. Türkiye özelinde öne çıkan üç temel dinamik şunlardır:
“Başarı için her yol mubahtır” düşüncesi, siyasette ahlaki çöküşün en bilinen kaynağıdır. Seçim kazanmak, koltuğu korumak veya rakip ekarte etmek uğruna etik kuralların çiğnenmesi, siyaseti bir “erdem alanı” olmaktan çıkarıp “sonuç odaklı pragmatizm” bataklığına sürükler.
Siyasi iktidarın uzun süre ve alternatifsiz elde tutulması, denetim mekanizmalarının zayıflamasına neden olur. Hesap verme kültürü aşındıkça, siyasetçiler yasalara ve ahlaki normlara karşı kendilerini dokunulmaz hissetmeye başlar. Güç, denetlenmediğinde yozlaştırır; mutlak güç, mutlak yozlaştırır.
Siyasi gücün; kayırmacılık, rüşvet, liyakatsizlik gibi etik dışı pratikler için kişisel zenginleşme veya oy devşirme aracı olarak kullanılması, ahlaki çöküşü sistematik hale getirir. Bu noktada siyaset, kamu yararı üretme misyonunu terk edip zümresel çıkar ağına dönüşür.
Siyasette ahlaki yozlaşmanın önüne geçmek için birçok gelişmiş demokraside *“Siyasi Etik Komisyonları”* kurulmuş, milletvekili ve bakanlar için bağlayıcı etik kodlar oluşturulmuştur. Mal beyanından lobicilik faaliyetlerine, hediye kabulünden görev sonrası işe geçişe kadar her alan şeffaf kurallara bağlanmıştır.
Türkiye’de ise tablo tam tersidir: Siyasi etik, gün geçtikçe yozlaşmakta; şeffaflık, hesap verebilirlik ve kamu yararı ilkeleri söylemde kalmaktadır. Siyaset kurumu, kendi etik standartlarını oluşturup denetlemek yerine, bu alanı gri bölgede bırakmayı tercih etmektedir.
Siyasi ahlak, bir milletin yönünü gösteren pusuladır. Pusula şaştığında, devlet gemisi kayalıklara sürüklenir. Bu çöküşün çaresi bellidir ve üç ayaktan oluşur:
1. *Cezai Müeyyideli Siyasi Etik Yasası:* Tavizsiz uygulanacak, tüm seçilmiş ve atanmışları kapsayan, gri alan bırakmayan bir yasa şarttır.
2. *Bağımsız Yargı:* Siyasi etik ihlallerini soruşturacak ve yargılayacak merci, siyasetin vesayetinden tamamen azade olmalıdır.
3. *Güçlü Sivil Denetim:* Basın, STK’lar ve akademi, siyasi süreçleri anlık izleyebilmeli, şeffaflık talep edebilmelidir.
Siyaset, ikbal kapısı değil, milletin davasının kürsüsüdür. O kürsüye çıkan herkes, şahsi hesaplarını kapıda bırakmak zorundadır. Aksi halde tarih, sadece parti değiştirenleri değil, o değişime sessiz kalanları da yargılar.
