Türkiye Savunma Sanayisi İçin Kritik Aktif Karbon Yerli İmkânlarla Üretildi

 Sakarya Üniversitesinin üniversite-sanayi iş birliği kapsamında yürüttüğü AR-GE çalışmalarıyla, yıllarca atık olarak değerlendirilen fındık kabuğu savunma sanayisinde kullanılacak yüksek katma değerli aktif karbona dönüştürüldü.

Sakarya’nın Hendek ilçesinde kurulan ve ileri teknolojiyle donatılan tesisin devreye alınmasıyla, savunma sanayisi açısından kritik öneme sahip aktif karbonun yerli imkânlarla üretilmesi sağlandı. Çevre dostu ve yenilikçi üretim anlayışıyla faaliyete geçen tesiste elde edilen ürünün, askerî ve savunma sanayisinde stratejik amaçlarla kullanılması hedefleniyor.

Yaklaşık 20 kişilik AR-GE ekibinin 4 yıl süren çalışmaları sonucunda geliştirilen ürünle hem çevresel yükün azaltılması hem de askerî alanda dışa bağımlılığın sona erdirilmesi amaçlanıyor. Ürünün, Türkiye’de fındık kabuğundan seri üretimle elde edilen ilk aktif karbon olma özelliği taşıdığı bildirildi.

Yıllık 100 bin tonun üzerinde fındık kabuğunun işlenmesiyle elde edilecek aktif karbonun; arıtma ve filtrasyon teknolojilerinin yanı sıra başta savunma sanayisi olmak üzere uçak, helikopter ve insansız hava araçlarının (İHA) radar görünürlüğünü azaltmaya yönelik sistemlerde kullanılması planlanıyor.

Proje kapsamında, aktif karbonun uluslararası standartlarda analiz ve karakterizasyonunun yapılabildiği ileri düzey bir laboratuvar ile pilot üretim tesisinin de kurulduğu belirtildi. Aktif karbonun savunma sanayisinde kompozit malzemeler, görünmez boyalar ile hafif ancak yüksek mukavemetli yapıların üretiminde kritik rol oynadığı ifade edildi.

“HENDEX” projesi kapsamında Sakarya Üniversitesi ile uzun süredir yürütülen iş birliğinin, üniversite-sanayi ortaklığının sahaya yansımış başarılı bir örneği olduğu vurgulandı. Proje kapsamında tesisin yıllık yaklaşık 120 bin ton üretim kapasitesiyle faaliyete geçmeye hazırlandığı, bu sayede aktif karbon alanında Türkiye’nin yüzde 100 ithalata olan bağımlılığının sona erdirilmesinin hedeflendiği kaydedildi.

Fındık kabuğu gibi düşük ekonomik değere sahip bir tarımsal atığın stratejik ve endüstriyel bir ürüne dönüştürülmesinin, hem fındık üreticisine hem de Türkiye ekonomisine önemli katkı sağlaması bekleniyor.

“Laboratuvardan endüstriyel üretime geçtik”

Sakarya Üniversitesi Fen Fakültesi öğretim üyesi Prof. Dr. Murat Tuna, yaklaşık dört yıldır süren AR-GE çalışmalarının laboratuvar ölçeğinden endüstriyel üretim aşamasına taşındığını belirterek, projenin Türkiye açısından önemli bir kazanım sağladığını söyledi.

Tuna, biyolojik ve tarımsal bir atık olarak görülen fındık kabuğunun, yüksek teknoloji ürünü ve birçok sektör tarafından talep edilen aktif karbona dönüştürülmesinin stratejik öneme sahip olduğunu vurgulayarak, “Bu proje, yurt dışından ithal edilen bir ürünün tarımsal kaynaklardan yerli imkânlarla üretilebileceğini göstermesi açısından son derece kıymetli” dedi.

Projenin yalnızca üretimle sınırlı olmadığını dile getiren Tuna, aktif karbonun tüm özelliklerinin uluslararası standartlarda analiz edilebildiği, sektöre hizmet edecek nitelikte ileri düzey bir laboratuvarın kurulduğunu ifade etti.

Aktif karbonun arıtma, havalandırma, filtrasyon, tıp ve kozmetik gibi birçok alanda kullanıldığını belirten Tuna, özellikle kompozit malzemeler ve iletken polimerlerin üretiminde önemli bir yere sahip olduğunu, bu alanların savunma sanayisi açısından kritik olduğunu kaydetti.

Tuna, savunma sanayisinde görünmez boyalar ile hafif ve yüksek mukavemetli kompozit malzemelerin üretiminde aktif karbonun tercih edildiğini, uçaklar, kara araçları ve insansız hava araçlarında bu özelliklerin büyük avantaj sağladığını ifade etti.

“Türkiye’yi ithalat bağımlılığından kurtaracak”

Firma yetkilisi, Yatırımlar ve Yeni Projelerden Sorumlu İcra Kurulu Üyesi Şefik Arvaz ise projenin adının HENDEX olduğunu belirterek, Sakarya Üniversitesi ile uzun süredir yürütülen iş birliği kapsamında önemli bir AR-GE çalışmasının hayata geçirildiğini söyledi.

Arvaz, HENDEX’in özel sektör–üniversite iş birliğinin sahaya başarıyla yansımış güçlü bir örneği olduğunu vurgulayarak, “Savunma sanayisi, aktif karbonun stratejik olarak kullanıldığı önde gelen sektörlerden biri. Bu alana yönelik ürünler için AR-GE çalışmalarımızı tamamladık. Üretim hatlarımız devreye girdikçe ürünlerimiz pazarda yerini alacak” dedi.

Yaklaşık 4 yıllık çalışmalar sonucunda Türkiye’nin ve dünyanın sayılı aktif karbon laboratuvarlarından biri ile pilot üretim tesisinin hizmete girdiğini aktaran Arvaz, amaçlarının ekonomik değeri düşük olan fındık kabuğunu yüksek katma değerli bir ürüne dönüştürmek olduğunu söyledi.

Aktif karbonun stratejik ve endüstriyel açıdan son derece önemli bir ürün olduğunu belirten Arvaz, “Türkiye’de bugüne kadar yüzde 100 ithalatla karşılanan bu ürünü yerli ve yenilenebilir bir kaynak olan fındık kabuğundan üreterek; tekstil, demir-çelik, madencilik ve savunma sanayisi gibi birçok kritik sektörde dışa bağımlılığı ortadan kaldırmayı hedefliyoruz. Bu sayede hem sanayiye hem de fındık üreticisine ek gelir sağlayacağız” diye konuştu.